هوای یکی از جدیترین چالشهای زیستمحیطی ایران در دهه آخر است. چالشی که سلامت میلیونها نفر را در شهرهای بزرگ مانند تهران اصفهان، اهواز، تبریز و مشهد میکند. طبق گزارشهای رسمی، ذرات معلق PM2.5 و PM10 ، گازهای آلاینده مانند اُزن، دیاکسید نیتروژن و دیاکسید گوگرد و همچنین ترکیبات آلی فرّار در بسیاری از روزهای سال از حد مجاز عبور میکنند. این میتواند روی سیستم تنفسی، قلب و سلامت، سیستم ایمنی و حتی سلامت روان عامل باشد
. افزایش ذرات معلق (PM2.5)
یکی از مهمترین مشکلات هوای ایران، بالا بودن میزان ذرات ریز معلق است. این ذرات به دلیل بسیار کوچک (کمتر از 2.5 میکرون)، وارد ریه و سپس جریان خون میشوند و خطر بیماریهای قلبی-ریوی را افزایش میدهند.
منابع اصلی:
-
متعلقات فرسوده
-
کامیون ها و اتوبوس ها
-
صنایع سنگین
اُزن در ارتفاع یکی از عوامل تشدید آسم، سرفه و کاهش عملکرد ریه است. ترکیب آلایندههای خودروها با نور خورشید باعث ایجاد اُزن در تابستان میشود
گروه آلایندههایی مانند منوکسیدکربن، دیاکسید نیتروژن و دیاکسیدگرد در روزهای سرد سال به دلیل پدیده افزایش مییابد
عوارض هوا بر سلامت
-
جوئی نفس
-
آسم یا تشدید آن
-
صدا و خسخس
-
راههای هوایی
عوارض بیماری–عروقی
-
افزایش خطرسکته قلبی و مغزی
-
افزایش فشار خون
-
اختلال در گردش خون
تضعیف سیستم ایمنی
قرار گرفتن در معرض خطر در هوای میتوان سیستم دفاعی بدن را ضعیف کند و بدن را مستعد آسیبها، مخصوصاً سرماخوردگی و مقابلههای تهدیدی کند.
اثر بر سلامت روان
مطالعات جدید نشان می دهد که هوا با افزایش میزان مصرف، کاهش یافته و مزمن رابطه دارد.
راهکارهای علمی برای کاهش آب هوا
۱. راهکارهای فردی
استفاده از ماسک استاندارد
ماسکهای N95 و FFP2 قابلیت فیلتر کردن ذرات معلق را دارند و در روزهای آلوده استفاده میشوند.
استفاده از دستگاه تصفیه هوا
تصفیهکنندههایی با فیلتر HEPA میتوانند تا ۹۹٪ ذرات معلق را حذف کنند.
تقویت سیستم ایمنی
مصرف مواد غذایی حاوی:
-
ویتامین C (لیمو، پرتقال، کیوی)
-
ویتامین دی
-
آنتیاکسیدانها (چای سبز، زردچوبه، زنجبیل)
-
اُمگا ۳
کاهش فعالیت بدنی بیرون از منزل
ورزش در فضای آلوده باعث ورود حجم از آلایندهها به ریه میشود.
خوشمزه خانه
در روزهای آلوده پنجره را بسته نگه دارید و از تصفیهکننده استفاده کنید.
در روزهای تمیز، خانه را تهویه کنید تا تجمع آلایندههای داخلی کاهش یابد.
۲. راهکارهای اجتماعی و دولتی
نوسازی ناوگان حملونقل
جایگزینی اتوبوسها و کامیونهای فرسوده با مدلهای گازسوز یا برقی.
بهبود استانداردهای صنایع
از فیلترهای صنعتی و کنترل انتشار گازهای آلاینده.
مدیریت مصرف سوخت
بهبود کیفیت بنزین و گازوئیل و حرکت به سمت انرژیهای پاک.
توسعه فضای سبز
درختان، مخصوصاً گونههایی مانند چنار و کاج، میتوانند از جذب کنند.
آموزش و اطلاع رسانی
افزایش آگاهی مردم در مورد آسیبها و رفتارهای صحیح در روزهای آلوده.
هوا در ایران، بهویژه در شهرهای بزرگ، یکی از مهمترین بحرانهای سلامت عمومی تبدیل شده است. کنترل کامل این بحران نیازمند برنامهریزی کلان، مدیریت منابع انرژی و نوسازی ناوگان حملونقل است، اما فرد نیز میتواند تا حد زیادی از آسیبها و آسیبهای این سیستم بکاهد. ترکیبهای روشهای فردی و جمعی میتوانند آیندهای سالمتر و هوایی پاکتر برای شهروندان ایران به همراه داشته باشند.
علت واقعی هوای ایران چیست؟ (به صورت علمی)
۱. ذرات معلق از خودروهای فرسوده
اتوبوسها، بزرگ کامیونها و موتورهاترین منبع PM2.5 هستند.
۲. وارونگی دما در زمستان
شهر محبوس میشود و بالا نمیرود.
۳. ریزگردها از سمت عراق و عربستان
بهویژه در خوزستان، ایلام و کرمانشاه.
۴. صنایع سنگین و نیروگاه های فسیلی
۵. سوخت غیراستاندارد و مصرف بالای بنزین
-
